το τραγούδι που άλλαξε τον κόσμο

το όνειρο

2011-01-31T11:23:00.002+02:00

Η πληγή της αγωνίας ήταν η τελευταία που θεραπεύτηκε, ωστόσο. Οριστικά, πεντακόσια χρόνια αργότερα, στους υψηλούς τόπους. Τότε, θυμάμαι, αντιλήφθηκα το τελικό της ρίγος να διατρέχει ασθενικά το νησί. Και τη στιγμή που η λίμνη άρχισε την ωδή της, η λέξη είχε περάσει στην ιστορία της γλώσσας. Ως τότε γεννιόταν μες στα παιδιά μας ακόμα κι από εκείνους που την είχαμε θεραπεύσει πριν τα γεννήσουμε – όπως νομίζαμε.
Αλλά εκείνο το πρώτο καλοκαίρι, αν και το μόνο που θέλαμε ήταν να μην τελειώσει, δεν τα καταφέρναμε να μην αναρωτιόμαστε για το χειμώνα που ερχόταν. Το νησί έδειξε κατανόηση στην απιστία μας. Και τα πλάσματα ανέλαβαν να μας ξεναγήσουν από νωρίς στα χειμαδιά μας. Η ημέρα είχε αρχίσει σταδιακά και σταθερά να μικραίνει. Πριν την αυγή, μια ελαφριά ψυχρούλα μας έκανε να γυρίζουμε πλευρό. Και, αν και τα φύλλα των δέντρων μας αγκάλιαζαν πολύ τρυφερά, κάποιες φορές ξυπνούσαμε μες στο φως της νύχτας.
Εκείνο το πρωί – δεν άντεξα – στριφογύρισα λίγο στην αγκαλιά της ιτιάς που φιλοξενούσε τον ύπνο μου κι ανασηκώθηκα. Κοίταξα έξω, ψηλά, μακριά μέσα στο αργυρόγλαυκο φως τα σμήνη των χρυσάχτιδων άστρων και τη σελήνη, πάλλευκη και πλήρη, να έχει γείρει στο πλάι του θόλου. Η ιτιά ξύπνησε μαζί μου – ή, ίσως, ήταν ήδη ξύπνια.
«Δε θα κοιμηθώ πάλι,» της είπα. «Θα μείνω να σκεφτώ.» Κι ακούμπησα τη ράχη μου στο παχύ κλαδί στην άκρη του κρεβατιού μου.
«Μπορείς να σκεφτείς χωρίς ερωτήσεις;» με ρώτησε. «Δηλαδή,» απάντησε πριν προφέρω την ερώτηση που σχημάτισε ο νους μου, «αντί ν’ αγωνιάς για το πώς θα είναι, ν’ αποφασίσεις πώς θέλεις να είναι. Ν’ αποφασίσει πώς θα είναι,» κατέληξε αποφασιστικά. Και σώπασε.
Και δεν μπορούσα να σκεφτώ χωρίς ερωτήσεις. Πώς θα είναι; Πώς θα είναι ο χειμώνας μας μέσα στις σπηλιές; Πώς θα διοχετεύουμε τα ζεστά νερά για θέρμανση; Πώς θα κάνουμε αργαλειούς; Πώς θα φτιάξουμε ρούχα απ’ το μαλλί που αφήνουν εκεί τα ζώα; Οι ερωτήσεις γεννούσαν ερωτήσεις και οι απαντήσεις απαιτούσαν πολύ κόπο.
Πήγαινε να με πάρει πάλι ο ύπνος όταν αποφάσισα ν’ αφήσω τη φαντασία μου να με παρηγορήσει. Θυμήθηκα ότι στον παλιό κόσμο συνήθιζα να ονειροπολώ και να φτιάχνω μαγικές ιστορίες. Οι αγαπημένες μου ιστορίες. Τα θαύματα εκεί ήταν κοινός τόπος. Όπως εδώ, δηλαδή.
Πήγα με το νου μου ως τις σπηλιές που είχα δει από μακριά. Κι εκεί, ζήτησα από την καρδιά μου να με οδηγήσει εντός τους. Στην αρχή ήταν σκοτεινά. Όχι όπως ήξερα το σκοτάδι από τον παλιό κόσμο. Ούτε όπως ήταν η νύχτα στο νησί. Κάπως ανάμεσα. Χρειαζόταν, σίγουρα, φωτισμός στις σπηλιές. Και, ναι, μπορούσα ν’ αποφασίσω πώς ήθελα να φωτίζονται αυτοί οι γενναιόδωροι χώροι. Τοποθέτησα ολόγυρα, σε όποια θέση μπορούσε να είναι κατάλληλη, χαμηλά ή και ψηλότερα, σε κάθε εσοχή των βράχων, μικρά και μικρότερα γλαστράκια. Το καθένα είχε ένα φυτό με λίγα πράσινα φύλλα κι ένα μεγάλο στρογγυλό άνθος που άπλωνε γύρω το φως του χρώματός του.
Όταν ξύπνησα, άκουσα μια φλυαρία, μια βοή ν’ απομακρύνεται. Θυμήθηκα το πατρικό μου: πώς ακουγόταν από μακριά ο θόρυβος της πόλης. Το αγαπημένο μου ελάφι περίμενε να ξυπνήσω για να με οδηγήσει στις σπηλιές. «Δεν ήξερα ότι θα πηγαίναμε στις σπηλιές σήμερα.» «Δεν ήταν για σήμερα. Αλλά κάτι συνέβη, καθώς φαίνεται, αυτή τη νύχτα.»
Ανηφορίζαμε κι οι ερωτήσεις διέτρεχαν το νου μου: πώς θα είναι; Διασχίσαμε το καλοκαιρινό περιβόλι και πήραμε ένα μονοπάτι ανάμεσα στον ελαιώνα και τον πορτοκαλεώνα. Τα δέντρα ανάπτυσσαν τους καρπούς που θα μας πρόσφεραν σε λίγο καιρό. Ψηλότερα στους λόφους τα δάση εναλλάσσονταν με τους βράχους. Ο Εράλδιος με οδήγησε σε μια είσοδο που δε φαινόταν παρά όταν έφτανες μόλις ένα βήμα πριν. Αναρωτήθηκα από τι κινδύνους άραγε θα μας προστάτευε και άκουσα το γέλιο του αγαπημένου μου φίλου. «Τίποτα τρομερό,» είπε, απαντώντας στην αγωνία μου. «Από τον άνεμο μόνο. Το χειμώνα ο άνεμος φτάνει δυνατός και παγωμένος εδώ. Αλλά ήδη αυτό έχει αρχίσει ν’ αλλάζει. Τα τελευταία χρόνια η φύση έχει μαλακώσει πολύ. Από τότε που κατοικήθηκε το νησί, ακούει τα πλάσματα και τα προστατεύει από τον πόνο που προκαλεί το παιχνίδι των δυνάμεων.»
Μπήκαμε πίσω από τους άλλους σ’ εκείνη τη σπηλιά. Κάποιοι είχαν μπει σε άλλες σπηλιές. Ή, όπως ανακάλυψα αργότερα, είχαν μπει στη μεγάλη σπηλιά αυτού του λόφου από άλλες εισόδους. Πρώτα άκουσα τα επιφωνήματα του θαυμασμού τους. Κι αμέσως έμεινα κι εγώ άφωνη κι έκπληκτη. Ιδού, μπρος στα μάτια μου, σε κάθε εσοχή των βράχων, τα γλαστράκια που έφτιαξα στην ονειροπόλησή μου, με τους ανθούς τους να φωτίζουν σε όλα τα χρώματα.
Ο Εράλδιος άνοιξε δρόμο ανάμεσα στα πλάσματα που βρίσκονταν εκεί και περάσαμε μπροστά. Συνεχίσαμε και μας ακολούθησαν ως που βρεθήκαμε στη μεγάλη κεντρική αίθουσα. Εκεί συναντηθήκαμε όλες οι παρέες που είχαμε μπει από κάθε είσοδο στον εσωτερικό τόπο αυτού του λόφου.
«Κάποιος αυτή τη νύχτα ονειρεύτηκε τα άνθη που μαζί με την ευωδιά τους εκπέμπουν φωτισμό. Το νησί υλοποίησε αυτό το όνειρο για όλους,» είπε ο Εράλδιος. Και όλοι τον άκουσαν με προσοχή.

η εμπιστοσύνη

2010-05-17T10:51:00.005+03:00

Το νησί είχε καλοκαίρι, όταν φτάσαμε απ’ όλες τις εποχές του γνωστού μας ως τότε κόσμου. Αλλιώτικο καλοκαίρι. Μοσχοβολούσε η πρωινή αύρα βερίκοκο, αχλάδι και κεράσι. Τα δέντρα ωρίμαζαν τους καρπούς τους στη ζεστή νύχτα και το πρωί τραγουδούσαν να μας καλέσουν να τους απολαύσουμε. Κυλούσε ο χυμός τους στον οισοφάγο έχοντας αφήσει δροσιά στον ουρανίσκο και στο στόμα χορτασμό.
Τα πουλιά ξεχώριζαν τ’ αυγά που ήθελαν να κλωσήσουν και μας έδιναν τα υπόλοιπα για τροφή. Ανοίγαμε μια μικρή τρύπα στο τσόφλι και ρουφούσαμε τη θρεπτική και δυναμωτική ουσία, που μύριζε στοργή και είχε τη γεύση της φροντίδας.
Τα ζώα θήλαζαν τα μωρά τους όλη μέρα κι έρχονταν το βραδάκι στις στέρνες που είχε χτίσει η πέτρα σε διάφορα σημεία των βράχων για να τ’ αρμέξουμε. Οι στέρνες είχαν δύο επίπεδα. Το πρώτο με μια ελαφριά κατηφορική κλίση. Στην άκρη, το φυτό της αράχνης σκαρφάλωνε απ’ τις δυο πλευρές κι έπλεκε ένα φίλτρο. Συγκρατούσε εκεί τις τρίχες που έπεφταν στο γάλα από την αδεξιότητά μας στην καινούργια αρχαία δραστηριότητα.
Τα ζώα χαίρονταν την επαφή μαζί μας. Έπαιζαν τρυφερά σαν μωρά παιδιά. Γελούσαν με την αμηχανία μας. Και πήγαιναν κουρασμένα κι ευτυχή κάτω απ’ τ’ ανθισμένα δέντρα της ελιάς να κοιμηθούν. Εμείς πίναμε το γάλα της μητρότητάς τους. Το απλώναμε επίσης στα χέρια και το πρόσωπο ή και σε όλο το κορμί - να ντύνει θεραπευτικά τα όνειρά μας - και σκαρφαλώναμε τους πλάτανους, τις λεύκες και τους ευκάλυπτους, που είχαν πλέξει ψηλά, με τα κλαδιά τους, δώματα για την ανάπαυσή μας.
Κάθε μέρα που περνούσε νιώθαμε την υγεία να κερδίζει έδαφος στο κορμί, τη διαύγεια να καθαρίζει τα σύννεφα του μυαλού. Γρήγορα φάνηκαν οι μεγαλύτεροι να ξανανιώνουν και τα παιδιά να ‘ναι γερά, γεμάτα χαρά και ζωντάνια. Ρόδινα μάγουλα και καθαρά μάτια. Και κάποιοι, που είχαν φέρει μαζί τους προβλήματα πόνους κι ενοχλήσεις, τα είχαν κιόλας ξεχάσει.
Παρατηρήσαμε ότι κάθε τόσο έρχονταν κάποια πρόβατα χωρίς τα μαλλιά τους. Είπαν ότι τα τινάζουν στις σπηλιές, όταν τα ρωτήσαμε. «Θα σας χρειαστεί κλωστή για το χειμώνα.» Ο χειμώνας! Πώς δεν είχαμε σκεφτεί το χειμώνα; Μια αναστάτωση ανησύχησε το ζεστό καλοκαιρινό βράδυ και στη διάρκεια της νύχτας διαδόθηκε σε όλο το νησί. Το πάλλευκο υγρό δεν κατάφερε να προστατέψει τα όνειρα που μας ξύπνησαν το άλλο πρωί.
Κατέβηκα στο ποτάμι να ξεπλύνω το γάλα που είχε στεγνώσει στο κορμί μου και για πρώτη φορά μ’ ενοχλούσε. Η αγωνία του χειμώνα που θα ερχόταν είχε ξυπνήσει στο νου μου τους εφιάλτες που είχα συναντήσει στον παλιό κόσμο. Κι άλλα πρόσωπα γύρω μου σκυθρωπά στο νερό, χέρια που έτριβαν το κορμί τους με βία. Θα πρέπει να ριχτούμε πάλι στο μόχθο, σκεφτόμουν. Και ήξερα ότι με τον ένα ή άλλο τρόπο αυτή η σκέψη σερνόταν σε όλους.
Πρέπει να προετοιμαστούμε, ωστόσο. Να φτιάξουμε καταλύματα. Να εγκαταστήσουμε θέρμανση. Να υφάνουμε ρουχισμό. Ν’ αποθηκεύσουμε τροφή. Αλλά πώς θα σκάψουμε αυτό το χώμα που τραγουδάει κάτω απ’ το βάδισμά μας; Πώς θα κόψουμε τα δέντρα που μας προσφέρουν τόσο φιλόξενα τροφή και στέγη και μας αφηγούνται αυτές τις γενναιόδωρες ιστορίες; Κι εκείνη τη στιγμή ξαφνικά άκουσα τη σιωπή. Κοίταξα το νερό στις χούφτες μου και είδα ότι το είχα χρωματίσει θλίψη. Σήκωσα τα μάτια στους άλλους και διάβασα την ερωτηματική αναταραχή στο βλέμμα τους.
Το νησί είχε σωπάσει. Ή, η ακοή μας είχε οπισθοχωρήσει πάλι στην ατέλεια. Δεν ήθελα να μιλήσω σε άνθρωπο και πήγα στο δάσος των ευκαλύπτων. Κάθε μέρα ζωγράφιζα έναν κορμό με τα χρώματα απ’ το όνειρό μου. Αλλά όχι σήμερα. Όχι. Όχι, δε θα σκοτείνιαζα εγώ αυτό το αργυρόφαιο ξύλο που έθρεφε χώμα και νερό το δέντρο που κρατούσε στους ώμους του. Τον αγκάλιασα - όσο έφταναν τα χέρια μου - κι έκλαψα. Κοιμήθηκα μέσα στο κλάμα μου ως που εκείνος άπλωσε το χέρι του με τ’ αρωματισμένα χρυσοπράσινα δάχτυλα, χάιδεψε το πρόσωπό μου και με ξύπνησε.
- Εμπιστοσύνη, μονολόγησα. Θέλεις να σου ζωγραφίζω την εμπιστοσύνη που ονειρεύτηκα; τον ρώτησα. Η εμπιστοσύνη έχει τρία χρώματα, του εξήγησα: Το βαθύ κόκκινο της τόλμης του μήλου. Το σκούρο κίτρινο της στερεότητας του κυδωνιού. Και το παλαιό χρυσό της διατήρησης του αποξηραμένου σύκου.
«Εμπιστοσύνη» ψιθύρισε αργά, συλλαβιστά ανάμεσα στ’ αρωματικά, μακριά του φύλλα ο ευκάλυπτος. Μερικές λέξεις φαινόταν να μην τις ξέρουν εδώ. Υποθέτω, δεν τις είχαν ποτέ χρειαστεί.
Πήρε τη λέξη και την επανέλαβε πολλές φορές από κλάρα σε κλαδί κι ύστερα τη μίλησε στον διπλανό κι εκείνος στον άλλο και κατόπιν σε άλλα δέντρα και φυτά και την πήραν οι μέλισσες και οι πεταλούδες από ανθό σε λουλούδι και ως το δειλινό το νησί τραγουδούσε την καινούργια λέξη με όλους τους χρωματισμούς. Και οι άνθρωποι την άκουσαν από την αρχή, σαν καινούργια, στις άπειρες διαστάσεις της.
Το βράδυ, οι πιο δύσπιστοι ανάμεσά μας ρωτούσαμε τα πρόβατα να μάθουμε για τις σπηλιές, να ξέρουμε τι χειμώνας μας περιμένει εκεί. Τα αθώα ζώα γελούσαν με τις αφελείς ερωτήσεις μας: Πράγματι ο χειμώνας έχει κρύο. Αλλά δεν έχουν ιδέα γι’ αυτό το πράγμα που το λέμε “παγωνιά”. Και δεν καταλαβαίνουν γιατί μας τρομάζει τόσο. Άλλωστε, «κυλούν ζεστά νερά μες στα βουνά».

η συγγνώμη

2010-03-21T00:35:00.006+02:00

Η Αυγή μόλις που είχε αρχίσει να σηκώνεται στα πόδια της εκείνες τις μέρες. Έπαιζε με τον μαλακό της αρκούδο επάνω στο χαλί, όταν πέρασαν απ’ το παράθυρό της τα πουλιά με το τραγούδι που είχε στείλει το νησί. Είχε καθίσει πάνω στην κοιλιά του και έριχνε τις μπούκλες και το παιδικό της γέλιο στο πρόσωπό του, όταν το μεγάλο κύμα χτύπησε το σπίτι και τους σήκωσε στους αφρούς του.
Βγήκαν στην παραλία με τα διάφανα βότσαλα, κοντά στην εκβολή της ποταμιάς, που αργότερα μας είπε ότι το όνομά της ήταν Σειρήνα. Η Αυγή έδωσε το χέρι της στον Οδυσσέα και σηκώθηκαν και περπάτησαν σαν πάντα να περπατούσαν και πλησίασαν τις καλαμιές ήσυχα. Σε λίγο άρχισαν να συνομιλούν μαζί τους. Ένας ψίθυρος, ένα σφύριγμα, μια μουσική ερχόταν από το μέρος τους. Το μικρό κορίτσι και ο αρκούδος φίλος της μίλησαν πρώτα τη γλώσσα του νησιού.
Έτσι έγινε με πολλά παιδιά και με πολλά παιχνίδια. Στους μεγαλύτερους πήρε καιρό να μάθουμε να συνομιλούμε με τα πλάσματα. Αλλά τα μόρια μιας άλλης σοφίας περνούσαν μέσα μας με την αναπνοή και μας επέτρεψαν ν’ αφήσουμε τα παιδιά να γίνουν διερμηνείς και οδηγοί μας.
Ένα πρωί, ένα δελφίνι φάνηκε στην ακτή. Ήταν ο Μπάτης. Πήρε την Αυγή στους ώμους του κι έφυγαν. Την πήγαινε στον πατέρα της. Είχαμε αποβιβαστεί σε όλο το γύρο του νησιού. Κάθε τόσο, μαθαίναμε απ’ τα πουλιά για κάποιον δικό μας που είχε βγει σε μια άλλη παραλία.
Όταν εκείνος ο μικρός σπουργίτης ήρθε και κάθισε στον ώμο της Αυγής και της τραγούδησε τα νέα, το μικρό κορίτσι πέταξε από τη χαρά του. Κυριολεκτώ. Υψώθηκε από το έδαφος κι αιωρήθηκε στο ρυθμό του γέλιου της. Επιθυμούσε τόσο πολύ η καρδιά της να σκαρφαλώσει την αγκαλιά του πατέρα της. Κι ένας γλάρος πέταξε στ’ ανοιχτά και κάλεσε το Μπάτη.
Ήταν η πρώτη οικογενειακή συνάντηση. Κι έγινε μεγάλη χαρά και γιορτή και κατά το απογευματάκι σε όλο το νησί απλώθηκε μια γλυκιά θλίψη, μια νοσταλγία μαζί με ανακούφιση, ένας βαθύς στεναγμός που μας αλάφρωσε από το φορτίο του λάθους.

Όλοι έστρεψαν προς τη θάλασσα καθώς ο Μπάτης και η Αυγή έφταναν με χαρές και τραγούδια. Κι ο Όμηρος έτρεξε κι έπεσε μες στο νερό και πήρε την αγαπημένη του κόρη και τη σήκωσε ψηλά και το φως της τον έκρυβε απ’ το φως του ήλιου.
- Να ψάξουμε, της είπε αργότερα. Μπορεί κι ο αδελφός σου κι η μητέρα σου να είναι εδώ. Να τους βρούμε, να γίνουμε πάλι οικογένεια εμείς. Να έχουμε ο ένας στον άλλο.
Η Αυγή τύλιξε τα χέρια της γύρω απ’ το λαιμό του πατέρα της. Ακούμπησε την παιδική της μύτη στη δική του. Κι έστειλε μια αχτίδα απ’ το φως των ματιών της βαθιά μέσα στα μάτια του.
- Συγνώμη, είπε εκείνος σε λίγο. Συγνώμη, παιδί μου. Συγνώμη.
Το κορίτσι γύρισε κι ακούμπησε τη ράχη στο στέρνο του πατέρα της κι έβλεπε μακριά τη θάλασσα και τον άκουγε να μιλάει στον εαυτό του. Κι όλοι πλησίασαν και κάθισαν γύρω και τον άκουγαν να μιλάει μέσα τους.
- Δροσερή είναι η φρέσκια σκέψη. Όπως η τροφή που μας προσφέρει τόσο γενναιόδωρα αυτός ο φιλόξενος τόπος. Στον παλιό τρόπο γλίστρησα για μια στιγμή. Αλλά, ας μην επαναλάβουμε εκείνα που είναι δοκιμασμένα εκεί απ’ όπου ερχόμαστε και ξέρουμε ότι είναι βλαβερά. Όλοι αυτοί οι διαχωρισμοί. Ήταν ψεύτικη η ανάγκη να ξεχωρίζουμε διαρκώς εμάς από τους άλλους. Χίλιων δυο λογιών σύνορα χτίζαμε από φόβο και το φόβο οικοδομούσαμε εντός τους. Μια οικογένεια η ανθρωπότητα σε άπειρες οικογένειες κομματιασμένη. Οι γονείς χρησιμοποιούσαμε το ρήμα ‘αποκτώ’ για τα παιδιά μας. ‘Απέκτησα την κόρη μου’ έλεγα κι εγώ όταν γεννήθηκες. Τι ψέμα! Αιώνες ψέματα. Στο τέλος μοιάζανε γι’ αλήθειες. Νομίζαμε ότι ο ένας ανήκει στον άλλο. Διδασκόμαστε κι εκπαιδευόμαστε να δεσμεύουμε τους εαυτούς μας σε άλλους και να δεσμεύουμε τους άλλους σε μας. Αγκιστρωνόμαστε από το ρόλο και περιοριζόμαστε σε ό,τι εκείνος επέτρεπε. Δυο ή τρία διαφορετικά κοστούμια ν’ αλλάζουμε, να νομίζουμε ότι απολαμβάνουμε ποικιλία επιλογών. Δυο ή τρεις διαφορετικές συμπεριφορές, με προβλέψιμη ανταπόκριση. Καταναλώναμε τους κόπους μας για να καταναλώνουμε ότι μας προσφερόταν, όχι ελεύθερα – και είμαστε περήφανοι να πληρώνουμε το ακριβότερο τίμημα. Αλλά τώρα, ας συγχωρήσουμε τους εαυτούς μας για την εμπλοκή μας σε αυτό το παρελθόν. Ώστε να απολαύσουμε την καινούργια ζωή που μας δόθηκε ως αληθινά καινούργια. Να δοκιμάσουμε την επικοινωνία και την ενότητα. Πήγαινε, αγαπημένη μου, εκεί που επιθυμείς να βρίσκεσαι. Κι όταν η καρδιά σου με καλέσει θα με φέρει ο Μπάτης να σ’ επισκεφτώ.
Σηκώθηκαν όλοι και κατηφόρισαν μαζί ως τη θάλασσα κι ένα τραγούδι συγγνώμης και συγχώρεσης κελάρυζε απ’ τα χείλη τους. Το πήραν οι απογευματινοί άνεμοι στα φτερά τους και το ταξίδεψαν σε όλο το νησί. Και όλοι οι άνθρωποι το τραγούδησαν και το χόρεψαν μόλις λίγο πάνω από το έδαφος. Και ήταν αυτό το πρώτο μεγάλο ευχαριστώ τους στο νησί και τα πλάσματά του που τους πρόσφεραν όλα τα αγαθά δίχως να ζητούν αντάλλαγμα.
- Σ’ έχω στην καρδιά μου, Ελεύθερε, είπε η Αυγή, αποδίδοντας στον πατέρα της το νέο του όνομα. Σε λίγο ο Μπάτης την έφερε εκεί όπου είχε αρχικά βγει. Και ο Οδυσσέας την περίμενε.

η αποβίβαση

2010-02-28T09:39:00.007+02:00

Το οροπέδιο, με τη λίμνη του, ήταν το πιο μεγάλο δώρο που έκανε το νησί στους κατοίκους που φιλοξενούσε. Τους το ετοίμαζε μυστικά για πεντακόσια χρόνια. Λίγοι ζούσαν τότε πια επάνω στο νησί από τους πρώτους ανθρώπους που του έφερε η θάλασσα. Οι περισσότεροι είχαν ήδη υψωθεί στις διάφανες περιοχές.
Σήμερα, χίλια χρόνια μετά την αποβίβαση, μόνο εννέα άνθρωποι, από κείνα τα παιδιά που βγήκαν πέρα απ’ τα κύματα κι έφτασαν στις ακτές πάνω στα επιπλέοντα παιχνίδια, κατοικούν στο οροπέδιο. Κι αυτοί απόψε, μετά το τέλος της πρώτης ημέρας του εορτασμού, θα εκλεπτύνουν την ύλη τους και θ’ αποδεσμευτούν απ’ τη βαρύτητα.
Το νησί γνώριζε απ’ την αρχή το ρόλο του και το σκοπό της γέννησής του, αιώνες πριν τον μεγάλο πανικό, καθώς έβγαζε σιγά σιγά τη γη του πάνω απ’ τον αφρό και τη στέγνωνε στους ανέμους κάτω απ’ τον ήλιο και τα φεγγάρια. Και κράτησε μυστική την ύπαρξή του από τα βλέμματα του κόσμου, όσο προετοίμαζε τα πεδία του ακατοίκητο. Πράγμα που συνέχισε να κάνει κι όταν κατοικήθηκε από τους ελαφρούς και μέχρι σήμερα.

Εκείνους τους καιρούς, για πολλές γενιές, ένας φόβος σερνόταν σε όλον τον κατοικημένο πλανήτη, από χώρο σε χώρα. Οι άνθρωποι δηλητηριάζονταν απ’ αυτόν κι αποδυνάμωναν. Κι όσο αποδυνάμωναν περισσότερο φοβούνταν. Και πάλι απ’ την αρχή, ο φαύλος κύκλος: ο φόβος τους δηλητηρίαζε, το δηλητήριο τους αποδυνάμωνε, η αδυναμία τους φόβιζε. Άνθρωποι γεννήθηκαν και πέθαναν μέσα σ’ αυτόν το σκοτεινό δακτύλιο του χρόνου. Και τα κύτταρά τους δεν γνώρισαν πώς είναι μια ώρα ζωής δίχως φόβο.
Τα ζώα και τα φυτά, τα νερά και τα πετρώματα, όλα τα πλάσματα και τα πράγματα είχαν ποτιστεί με το δηλητήριο. Η φύση ήταν πολύ θυμωμένη που αναγκαζόταν να δοκιμάζει τη γεύση του φόβου. Και τότε μια μέρα ξέσπασε σε μια μεγάλη κι εκρηκτική επανάσταση. Έφερε τον πλανήτη τα πάνω κάτω. Μια νύχτα χιόνισε τόσο πυκνά στα πέλαγα μες στο κατακαλόκαιρο και χάθηκαν πολλοί παραθεριστές στα νησιά και ταξιδιώτες στα πλοία. Μια μέρα μες στην καρδιά του χειμώνα έβαλε πολύ μεγάλη ζέστη και το μεσημέρι άρχισαν να γλιστρούν τα χιόνια βουνά στις πλαγιές κι ως το απόγευμα ολόκληρα χωριά είχαν χάσει το έδαφος κάτω απ’ τις γειτονιές τους. Άνοιγε τη γη και κατάπινε ότι έβρισκε στην επιφάνεια. Έστελνε θάλασσες και σάρωνε τις ακτές ως και τα μεσόγεια. Βούλιαζε τα βουνά στα φαράγγια τους. Αφάνιζε δάση μες στη φωτιά. Έπνιγε στη βροχή τους κάμπους.
Οι νεκροί έμεναν άταφοι κι οι ζωντανοί δεν ήξεραν πώς να σωθούν. Στο μεταξύ, πουλιά είχαν πετάξει απ’ το νησί σε κάθε τόπο που είχε βυθιστεί στις ταραχές. Προετοιμασμένα για ό,τι συνέβαινε, δεν παρασύρθηκαν σε συμμετοχή κι ούτε στιγμή δεν αμέλησαν το σκοπό τους. Κελάηδησαν το τραγούδι τους πάλι και πάλι, μέρες και νύχτες, εβδομάδες, ακούραστα. Έπρεπε να το ακούσουν όλοι. Οπωσδήποτε να το ακούσουν και ν’ αποφασίσουν ύστερα μόνοι τους. Μα οι περισσότεροι φοβήθηκαν ν’ αφήσουν το φόβο να φύγει. Αυτοί που έφυγαν αλώβητοι μακριά απ’ το κακό ήταν κυρίως παιδιά και ποιητές κι αλήτες. Ήταν εκείνοι που είχαν δεσμούς και ήταν ελεύθεροι από δεσμεύσεις.

φύσηξε το φόβο σου, θα φύγει
λούσου στην αγάπη, θ’ αλαφρύνεις
δώσε στο παιχνίδι σου πνοή
καβάλησέ το, φύγε στο νησί

Γέμισαν τα κύματα χάρτινα καραβάκια, πλαστικά αλογάκια, κούκλες, φυσερά, ποδηλατάκια. Ό,τι μπορείς και δεν μπορείς να φανταστείς. Φούσκωναν τα παιχνίδια, μεγάλωναν κι επέπλεαν. Σκαρφάλωναν οι ελαφροί κι έφευγαν με τον άνεμο. Ο άνεμος ήξερε το δρόμο. Ήξερε από την αρχή το μυστικό νησί που στέγνωνε αιώνες τώρα. Και φύλαγε στη σιωπή πίσω απ’ το βουητό του αυτή τη γνώση, για τη σωστή ώρα. Έστησα το μολύβι μου κατάρτι στο επιπλέον τετράδιό μου κι έφυγα πάνω στους αφρούς.
Ξέραμε ότι φτάναμε στο νησί. Δεν το βλέπαμε, όμως. Μόνο το περιτύλιγμά του: μια κουρτίνα ομίχλη. Που άνοιξε όταν φτάσαμε και μας έκρυψε μέσα της. Και μας έβγαλε μπροστά στο θαύμα. Μας περίμενε ένας αέρας που καθάρισε γρήγορα το αίμα που κυλούσε στις φλέβες μας. Διέλυσε και τα τελευταία σύννεφα απ’ το νου μας. Αποβιβαστήκαμε σε φιλόξενες αμμουδιές. Δέντρα πυκνόφυλλα και καρποφόρα μας πήραν κάτω απ’ τη σκιά τους.
Η πρώτη νύχτα ήρθε χωρίς σκοτεινιά. Ο ουρανός φόρεσε τ’ αστέρια του πάνω σ’ ένα θαμπό γκριζογάλανο. Τα πουλιά χαμήλωσαν τον κελαηδισμό τους να μας νανουρίσουν. Το πρωί δοκιμάσαμε να σκεφτούμε όπως είχαμε μάθει: να μετρήσουμε πόσοι να καταγράψουμε ποιοι είμαστε εκεί, να ορίσουμε όρια, να αναθέσουμε αναθέσεις. Τα ζώα είχαν άλλη γνώμη. Μας έδειξαν το δρόμο ως τις κοντινές πηγές. Ήπιαμε και πλυθήκαμε το νερό που ερχόταν απ’ την καρδιά του νησιού που είχε ετοιμαστεί για μας. Για μας;
Τα λουλούδια μας εξήγησαν ότι εκείνοι που έμειναν πίσω δύσκολα θα έβρισκαν τον τρόπο να σκεφτούν διαφορετικά. Θα έστηναν τη ζωή τους από την αρχή επάνω στα ερείπια. Εμείς όμως είχαμε για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρώπου την επιλογή να κάνουμε μια αληθινά νέα αρχή στη ζωή μας.

η λίμνη

2010-01-31T23:15:00.005+02:00

Η φετινή επέτειος είναι η πιο μεγαλειώδης απ’ όλες μέχρι σήμερα. Και οι εορτασμοί θα διαρκέσουν περισσότερες μέρες. Έχουν μάλιστα προσκληθεί άνθρωποι από άλλους μακρινούς τόπους, πέρα από τις θάλασσες, που δε γνώριζαν το νησί και δεν το σχεδίαζαν στους χάρτες του κόσμου. Έχουν περάσει κιόλας χίλια χρόνια από την αποβίβαση και πέντε αιώνες από την ίδρυση της πόλης.
Η Λεύκα ήταν τότε πολύ μικρή. Απομακρύνθηκε από τους γονείς της σ’ εκείνη την εκδρομή στους ψηλούς τόπους. Στην ησυχία του μεσημεριού, άκουσε το τραγούδι της λίμνης και το ακολούθησε. Ύστερα, όταν πια ο ήλιος πήγαινε να πλαγιάσει, άρχισε να το σιγοσφυρίζει. Το σφύριζε όλο και δυνατότερα καθώς έπαιρνε να βραδιάζει. Είχε αρχίζει να κουράζεται και ήθελε να έρθει η μητέρα της να την πάρει στη σκηνή και να τη βάλει για ύπνο.
Κανείς δεν ήξερε ότι αυτό ήταν το τραγούδι της λίμνης. Ούτε κατάλαβαν ότι ήταν η μικρή Λεύκα που το σφύριζε. Αλλά, αφού η ώρα περνούσε χωρίς να επιστρέφει, η μητέρα ζήτησε από τον αδελφό της να την καλέσει. Εκείνα τα χρόνια η επικοινωνία δεν είχε τελειοποιηθεί. Τα παιδιά, όμως – ένα παράξενο πράγμα, έλεγαν οι μεγάλοι – λες και είχαν γεννηθεί έτοιμα σε αυτό για το οποίο αιώνες τώρα οι γενιές ασκούνταν.
Ο Ευκάλυπτος κάλεσε την αδελφή του και είδε τη διαδρομή της. Έτσι, σε λίγο, κάτω απ’ το αργυρόλευκο φως της σελήνης που μόλις είχε ανατείλει πανσέληνη, βρέθηκε η οικογένεια στη ράχη του βουνού και είδαν μπροστά τους ν’ απλώνεται ένας απέραντος κήπος γύρω από μια απαστράπτουσα λίμνη κρυμμένη μέσα σ’ ένα γύρο ψηλά, περήφανα βουνά.
Κάλεσαν όλους τους ανθρώπους που κατοικούσαν το νησί. Και, ξαφνικά, οι ενήλικες διαπίστωσαν ότι ήταν ικανοί να επικοινωνούν με ευκολία. Τους κάλεσαν να έρθουν το πρωί στους ψηλούς τόπους. Και όσοι ήταν μακριά ξεκίνησαν αμέσως. Ενώ αυτοί που έμεναν σε πιο κοντινά μέρη ξεκίνησαν αξημέρωτα. Μερικοί ήρθαν εκείνη την ίδια ώρα. Γιατί από παλιά είχαν αρχίσει να ασκούνται στην άμεση μετακίνηση. Και κάποιοι νεότεροι είχαν γεννηθεί με την ικανότητα αυτή ενεργοποιημένη.
Το πρωί, καθώς η σελήνη έφευγε στη δύση κι ο ήλιος ερχόταν απ’ την ανατολή, τα περήφανα βουνά ήταν γεμάτα ανθρώπους στις ράχες τους. Είχαν έρθει όλοι, μικροί και μεγάλοι. Και πολλά ζώα. Και πουλιά, επίσης. Είχαν πετάξει σμήνη από τους χαμηλούς τόπους.
Στέκονταν εκεί έναν τεράστιο κύκλο κι ατένιζαν το οροπέδιο, την ομορφιά που τόσους αιώνες έμενε κρυμμένη απ’ την αντίληψή τους. Και, καθώς τους έλουζε το καλωσόρισμα του ήλιου και ο αποχαιρετισμός της σελήνης, το θαύμα έγινε. Εκείνα για τα οποία χρόνους και καιρούς προσπαθούσαν είχαν μόλις υλοποιηθεί. Ήταν πια όλοι ικανοί να επικοινωνούν με τη σκέψη. Επίσης, ήταν ικανοί να μετακινούνται με τη βούλησή τους. Ο απόλυτος και ολοκληρωτικός θαυμασμός τους καθάρισε οριστικά τις προθέσεις τους και ενεργοποίησε τις δυνατότητες τους.
Εκείνη ήταν η πρώτη ημέρα του εορτασμού των πεντακοσίων χρόνων από την αποβίβαση. Και είχε οριστεί αυτή η επέτειος να γιορταστεί στις πηγές του μεγάλου ποταμού. Εκεί έπρεπε να βρίσκονται τώρα, σκέφτονταν τη στιγμή που η σελήνη μόλις είχε κρυφτεί στα δυτικά του ορίζονται και ο ήλιος σκαρφάλωνε ψηλότερα στ’ ανατολικά του γαλάζιου θόλου. Και τότε η λίμνη άρχισε το τραγούδι της. Αργότερα, θα μάθαιναν ότι η λίμνη τραγουδούσε αδιάλειπτα, αλλά στους ανθρώπους τότε επέτρεψε ν’ ακούσουν το τραγούδι της.
Κάθισαν σιγά κι αθόρυβα όλοι χάμω στο χώμα ή το χόρτο, ακούμπησαν τη ράχη τους σ’ έναν κορμό ή ένα βράχο ή ο ένας στη ράχη του άλλου και άκουγαν μαγεμένοι για ώρες πολλές. Τους πήρε μεσημέρι ν’ αρχίσουν να βλέπουν μες στο νου τους αυτό που τραγουδούσε η λίμνη: ότι το οροπέδιο ήταν έτοιμο να τους φιλοξενήσει. Σηκώθηκαν αργά και κατηφόρισαν τις πλαγιές και τους πρόποδες των βουνών και χαμηλότερα την πεδιάδα γύρω από τη λίμνη ως τις όχθες της. Και καθένας στάθηκε στη θέση που θα φιλοξενούσε το σπίτι του.
Ήταν πάλι η Λεύκα που άρχισε να σφυρίζει το τραγούδι της λίμνης. Ύστερα και ο Ευκάλυπτος. Σε λίγο και τα άλλα παιδιά που στέκονταν εκεί γύρω. Πολύ γρήγορα όλα τα παιδιά γύρω από τη λίμνη σφύριζαν το τραγούδι της.
Ο ήλιος μεσουρανούσε όταν ξεκίνησαν για τις πηγές του μεγάλου ποταμού, που ξεπηδούσαν στις πλαγιές του πιο μεγάλου βουνού στα νότια του οροπεδίου απ’ την έξω πλευρά. Τα παιδιά βάδισαν ως εκεί σφυρίζοντας το τραγούδι της λίμνης. Και το πήρε ο ποταμός και το ταξίδεψε ως τη θάλασσα. Και το πήρε ο αφρός και το ψιχάλισε σε όλο το γύρο της ακρογιαλιάς. Και το πήραν τα πουλιά που πήγαν όλο το δρόμο ως τις πηγές στους ώμους των παιδιών και το κελάηδησαν από δέντρο σε δέντρο σε όλο τον κάμπο. Ως το δειλινό όλο το νησί γνώριζε ότι το οροπέδιο που κρυβόταν μέσα απ’ τους ψηλούς τόπους θα φιλοξενούσε στο εξής τους ανθρώπους που το κατοικούσαν.

η αίθουσα

2009-10-25T16:25:00.010+02:00

Ο πυρετός της αναμονής ίδρωνε τις προετοιμασίες. Η αγωνία των προσδοκιών έτρεχε πάνω κάτω να βάλει κάθε τι στη θέση του, να είναι όλα έτοιμα στην ώρα τους.
Η αίθουσα καθαρίστηκε με κάθε φροντίδα, με τα πιο αρωματικά σαπούνια. Στρώθηκαν χαλιά, που περίμεναν ολόκληρο το χρόνο φυλαγμένα, φυλάγοντας μέσα στο τύλιγμά τους φλοιούς κέδρου. Ο χώρος ντύθηκε τις μυρωδιές και τις εικόνες του δάσους. Στα χαλιά είχαν υφανθεί δένδρα ανθόγιομα και δένδρα καρποφόρα από τα αρχαία δάση και από τους παλιούς καιρούς, όπως τα είχε αποκαλύψει το νησί στους κατοίκους του αυτά τα χίλια χρόνια που μυστικά τους φιλοξενούσε.
Κρεμάστηκαν σε όλο το γύρο, μέσα από τα χρωματιστά τζάμια που περικύκλωναν τον εξάγωνο χώρο, λινομέταξες κουρτίνες, που στο πλέξιμο τους και στο χρώμα απέδιδαν το νερό που πέφτει με τη βροχή. Για τις κατάλληλες ώρες ήταν προετοιμασμένο ποια παράθυρα θα άνοιγαν, ώστε να φτάσει ως μέσα στην αίθουσα το τραγούδι από τα σιντριβάνια της αυλής.
Τοποθετήθηκαν ύστερα τα τραπέζια. Στο κέντρο το μεγάλο στρογγυλό τραπέζι, για εκείνους που ήταν να τιμηθούν. Γύρω τα μικρότερα σε σχήμα ελλειπτικό, για τις συντροφιές των καλεσμένων. Απλωμένα επάνω στο ζωντανό σκούρο ξύλο τραπεζομάντιλα, όπου είχαν κεντηθεί ολοζώντανα όλα τα λουλούδια, που καλωσόρισαν τους ανθρώπους που αποβιβάστηκαν εκείνη τη μέρα στο νησί.
Το μεγάλο στρογγυλό τραπεζομάντιλο, κεντημένο όταν η γιαγιά ήταν ακόμα νέα, είχε αναπαραστήσει την ένωση των ανθών των δύο φυτών, όπως την τραγούδησαν κάποτε, τις πρώτες μέρες μετά την αποβίβαση τα δέντρα. Κανείς δεν είχε δει ως τώρα τα μαγικά φυτά. Μόνο κάποια παλιά τραγουδιστά παραμύθια μιλούσαν γι' αυτά:

... Έτσι εκστρατεύτηκαν την έκσταση
Του αργυροφόρου ο ανθός
Και το λουλούδι του χρυσόδοχου
Έως ότου το κεχριμπαρένιο σμίξιμό τους
Πήρε να ταξιδεύεται το σχηματισμό του ...

Αλλά το νησί είχε υποσχεθεί αυτό το θαύμα για τη μεγαλύτερη ημέρα της ιστορίας του, τη χιλιοστή επέτειο από τη μέρα που κατοικήθηκε από το αγαπημένο γένος του ανθρώπου. Το πρωί τα δυο μυθικά φυτά θα είχαν φυτρώσει στη μέση του μεγάλου κήπου της πόλης, ακριβώς μπροστά από τη βεράντα της αίθουσας που φιλοξενούσε το γιορταστικό τραπέζι. Και το μεσημέρι, ακριβώς το μεσημέρι αυτής της πιο μεγάλης ημέρας του χρόνου, θα άνθιζαν. Θα άνθιζαν για πάντα. Έτσι είχε υποσχεθεί το νησί, όπως έλεγαν τα τραγούδια στις φυλλωσιές των δέντρων τ’ απογεύματα και τα τραγούδια που κελαηδούσαν πριν την αυγή τα πουλιά.
Στο κέντρο του κάθε τραπεζιού, επάνω σε ειδική για την περίσταση χαλκοσκαλισμένη θέση, τοποθετήθηκαν οι κρύσταλλοι που μετασχημάτιζαν το φως. Στο κεντρικό τραπέζι εναποτέθηκε πολύ προσεκτικά το μεγάλο πρίσμα. Έμεινε όμως σκεπασμένο με την μεταξόμαλλη κουκούλα του, που είχε το χρώμα της νύχτας, ως την ώρα του εσπερινού της παραμονής.
Σε φυλλαράκια από μπρούτζο ήταν γραμμένα, ένα γύρο σε όλα τα τραπέζια, τα ονόματα των καλεσμένων μπρος απ’ τη θέση καθενός. Αυτό γινόταν για πρώτη φορά. Γιατί πρώτη φορά, φέτος, το νησί ζήτησε να προσκληθούν άνθρωποι απ’ όλα τα μέρη του κόσμου στη γιορτή του. Φυσικά, όλοι οι κάτοικοι του νησιού γνώριζαν πολύ καλά τους επισκέπτες. Εκείνοι, όμως, λίγο μπορούσαν να τους γνωρίζουν και μόνο αυτούς με τους οποίους είχαν συνομιλήσει, αφού ακόμα δεν είχαν διδαχτεί την επικοινωνία. Για διευκόλυνσή τους, λοιπόν, τηρήθηκε αυτή η συνήθεια που είχαν στους τόπους τους.
Στο διπλανό οίκημα, οι κουζίνες έσφυζαν από την κίνηση της τελευταίας ημέρας για προετοιμασία. Υπήρχαν πολλά που έπρεπε να γίνουν ακριβώς σήμερα. Δε γινόταν να έχουν γίνει νωρίτερα. Ούτε μπορούσαν να μείνουν για την τελευταία ώρα. Και πλέον οι εργασίες δεν θα διακόπτονταν ως μετά το τέλος της γιορτής. Αλλά είχαν τακτοποιήσει ένα συνετό πρόγραμμα, ώστε, αλλάζοντας βάρδιες, όλοι να βρεθούν για κάποιες ώρες ανάμεσα στους καλεσμένους της αυλής.
Αργά το απόγευμα παρατέθηκαν τα σερβίτσια. Και, καθώς σκίαζε η εσπέρα, η οικοδέσποινα μπήκε στο διάφανο χώρο για τον τελευταίο έλεγχο. Έκλεισε καλά τα παράθυρα, να μη φτάνουν οι θόρυβοι από τα γύρω οικήματα και την αυλή, να ξεκουραστεί η αίθουσα όλη τη νύχτα και να προετοιμαστεί. Πλησίασε τα καθίσματα ένα ένα, μιλώντας τους για τον καθένα, που την επομένη θα φιλοξενούσαν.
Ύστερα ξεσκέπασε το πρίσμα του φωτός. Η μέρα δεν είχε φύγει εντελώς και χίλια χρώματα έγιναν για λίγο και έφευγαν σιγά σιγά, από το φως που ρούφηξε ο κρύσταλλος. Αλλ' αυτός δεν θα έσβηνε τελείως. Ο διάφανος θόλος, σκιτσογραφημένος με πινέλα βουτηγμένα στο χρυσάφι και το ασήμι, που κάποτε είχαν περιγράψει τα πουλιά, έμενε ανοιχτός στο φως της νύχτας. Και ο μεγάλος κρύσταλλος σε αυτό το σχήμα είχε αυτή τη δυνατότητα: ρουφούσε το φως όσο αδύναμο αν ήταν και απ' όσο μακριά κι αν ερχόταν. Τέλος, βγήκε κι εκείνη από την αίθουσα, κλείνοντας πίσω της ήσυχα μα σίγουρα.
Εκτός από τη βάρδια στις κουζίνες, όλοι πήγαν νωρίς στα διαμερίσματα τους. Ο χρόνος έμοιαζε λίγος για να ξεκουραστούν και να προετοιμαστούν, ως την τελευταία λεπτομέρεια, όπως θα ήθελαν. Ο χρόνος έμοιαζε πολύς για να περιμένουν έως το πρωί, που θα άνοιγε η πόρτα και ο κόσμος όλος θα ερχόταν.
Η νύχτα κύλησε και η ημέρα ξημέρωσε.